Totaalrestauratie in Balegemse steen met scantechniek

VRS-lidbedrijf Monument Vandekerckhove uit België is in Gent bezig met een totaalrestauratie met behulp van 3D-scantechniek. De oorspronkelijk houten gevel van het gildehuis van de vrije schippers is in 1531 vervangen in een Balegemse steen. De prachtige gevel, in de stijl van de Brabantse gotiek, is sinds enkele jaren eigendom van Haven Gent en wordt herbestemd tot havenhuis. Vandaag wordt ingezoomd op de gevelrestauratie.

In 1904 heeft een ingrijpende restauratie plaatsgevonden, waarbij de authenticiteit van de gevel behoorlijk is aangetast. In de gevel zijn inmiddels verschillende steensoorten te zien. In de afgelopen 100 jaar is er veel schade ontstaan, waardoor er nu behoorlijk ingegrepen moet worden. Callebaut Architecten heeft het restauratieplan opgezet, nadat zeer uitvoerig bouwkundig en historisch vooronderzoek is verricht.

Als restauratieaannemer heeft Monument Vandekerckhove zelf opmetingen gedaan met scans en traditionele meettechnieken. Daar waar steen vervangen wordt, zal de oorspronkelijk toegepaste Balegemse steen worden toegepast. Dit is een zandhoudende fossielrijke kalksteen met een grijze kleur en gele nuances. Deze steen is moeilijk te verwerken, de zagen beschadigen snel. Ook dienen zeer goede veiligheidsvoorzieningen te worden getroffen voor de medewerkers bij de verwerking van deze zandsteen. Verder kent de steen een grote diversiteit (verschil in poreusheid) en is beperkt in grootte en laaghoogte. Bouwtechnisch is deze steen in alle omstandigheden toe te passen, maar het vergt veel aandacht om te bepalen welke variant voor welke precieze bewerking wordt gekozen. Ook wordt goed bekeken welke delen worden toegepast met staande groefligger en welke delen verlijmd kunnen worden.

De scantechniek is een samenspel van oude en nieuwe technieken. Er zijn scans gemaakt van de hele gevel voordat de steigers zijn gebouwd. Ook zijn er detailopnamen gemaakt. Hierdoor konden veel delen via de CNC-machine worden voorbereid en vervolgens door de beeldhouwer worden afgewerkt. De scans geven een totaalbeeld, het werkt snel en geeft dus voorsprong op de bouwplaats. Minpunt is dat de scan vanaf de grond wordt gemaakt. Hoe hoger de scanbeelden, hoe minder punten bereikt worden, hoe minder details er uit de scans komen. Dit levert soms wat blinde vlekken op. Met een handscanner kunnen ontbrekende details echter worden aangevuld.